Persbericht

Tweedehands bellen in Afrika
ReCell recycelt oude mobieltjes

Mobieltjes zijn trendy. De modellen volgen elkaar vliegensvlug op. Het nadeel is een groeiende afvalstroom van telefoontoestelletjes. Maar het bedrijf Recell ziet daar juist brood in.

Bijna iedereen heeft tegenwoordig een mobieltje. En dan het liefst een van de nieuwste modellen. Want je telefoon verraadt hoe modern je bent. Nokia alleen al brengt volgend jaar 23 nieuwe modellen op de markt. Vooral jongeren willen het nieuwste van het nieuwste hebben. Maar dat heeft een nadeel: gsm's worden sneller afgeschreven. Er groeit een enorme afvalberg van mobiele telefoons. In Nederland liggen meer dan 5 miljoen oude mobieltjes in de kast. Waar gaan die allemaal naartoe?

Bijvoorbeeld naar Henny van Dort, oprichter van ReCell. Een bedrijf dat mobieltjes inzamelt en hergebruikt. Toestellen die het niet meer doen, worden op een mileuvriendelijke manier verwerkt. Mobieltjes die nog wel werken, worden verkocht aan ontwikkelingslanden. ReCell helpt dus de afvalstroom indammen. De formule blijkt goud. "We zijn amper twee jaar oud en nu al winstgevend", zegt Van Dort.
In totaal werken er zeventien mensen bij het bedrijf. In het pand in Bergschenhoek liggen bergen zilveren Nokiaatjes, blauwe Ericsson's en kanariegele Hi-toestelletjes op tafel. Zo goed als nieuw. Maar als je beter kijkt zie je dat sommige gsm's barstjes hebben. Of dat het toetsenbord beschadigd is.
Elke ochtend komen de mobieltjes in grote zakken binnen, gemiddeld 20.000 per maand. 90 Procent van de mobieltjes komt van consumenten, 10 procent van het bedrijfsleven. Acht medewerkers, het merendeel scholieren en studenten, sorteren de mobieltjes op merk en model. Beschadigde toestellen komen in de ene, werkende toestellen in de andere bak. Van de toestellen die ReCell binnen krijgt, is zo'n 30 tot 40 procent bruikbaar.
De kapotte mobieltjes gaan naar Eindhoven, waar het verwerkingsbedrijf Mirec ze op een milieuvriendelijke manier vernietigt. Plastic, aluminium en meraal worden van elkaar gescheiden en fijngemalen. "Wat bruikbaar is, wordt verkocht aan de industrie. De rest verdwijnt in de smeltoven", vertelt Van Dort. Als mobieltjes in het gewone afval terecht komen en naar de verbrandingsoven gaan, komen er allerlei giftige stoffen vrij. Dat wordt nu voorkomen. Lege batterijen stuurt ReCell naar de Stichting Batterijen (Stibat), die de batterijen recyclet.
Het verkochte materiaal levert geld op."Hoeveel dat is, hangt afvan de grondstofprijzen. Maar het is kostendekkend." Met de opbrengst betaalt Van Dort de kosten die het verwerken van de mobiele telefoons met zich meebrengt. "Op het verwerkingsproces draaien we break-even."

Tweede leven
Van Dort zorgt ervoor dat kapotte mobieltjes milieuvriendelijk worden verwerkt, maar hij is absoluut geen geitenwollen-sokken-ondernemer. Hij moet gewoon geld verdienen. Dat doet hij op de mobieltjes die nog wel werken. Die verkoopt hij aan ontwikkelingslanden. De toestellen die bestemd zijn voor de verkoop worden unlocked oftewel ontgrendeld, zodat er in het buitenland een andere sim-kaart in kan. Ze werken daar ook op andere aanbieders en op pre-paid kaarten.

ReCell verkoopt de toestellen in Zuid-Amerika en Afrika aan lokale netwerken en retailers, die de toestellen aan consumenten verkopen. "Dit jaar sturen we zo'n 200.000 toestellen naar ontwikkelingslanden. In 2004 wil ik er meer dan een half miljoen verkopen." Hoeveel hij daarmee verdient, wil hij niet kwijt. "Dat zijn commerciele gegevens waarover ik geen mededelingen doe." Ook over de landen waarmee hij zaken doet wil hij niet veel vertellen. Hij noemt Somalië als voorbeeld, maar dan houdt het ook op.

Blijkbaar is het een lucratieve markt. ReCell kan er alle kosten van inzamelen en recyclenvan betalen. "Mensen in Afrika en Zuid-Amerika zijn niet, zoals hier, geinteresseerd in een trendy toestel. Ze willen gewoon communiceren. De vaste telefonie is daar voorbijgestreefd door de mobiele telefonie. Het aanleggen van een vast netwerk brengt grote investeringen met zich mee: je moet graven, kabels aanleggen. In ontwikkelingslanden is daar geen geld voor. Het is goedkoper een zendmast voor de mobiele telefonie te plaatsen."

Hij zal nog heel lang zaken kunnen doen, verwacht hij. "Er wonen in die landen een paar honderd miljoen mensen. Dus de markt is heel groot." En wat gebeurt daar met de mobieltjes die het niet meer doen? "We hebben met onze afnemers in die landen ook een inzamelsysteem opgezet. Zij moeten ervoor zorgen dat oude mobieltjes weer terug komen, en ook bij ons terechtkomen. Wij zorgen er voor dat die dan op een milieuvriendelijke manier worden verwerkt."

Europese richtlijn
ReCell helpt de afvalberg verminderen en verdient daar ook geld mee. Het bedrijf speelt daarmee slim in op milieuontwikkelingen. In 2004 wordt de Europese Richtlijn WEEE (Waste Electrical and Electronical Equipment) van kracht. Deze richtlijn van de Europese Commissie bepaalt dat in 2008 minimaal 80 procent van alle elektronische apparaten (waaronder mobiele telefoons) gerecycled moet worden. De commissie wil zo ondermeer voorkomen dat er giftige stoffen en zware metalen in het milieu terechtkomen.

Deze richtlijn brengt hogere kosten met zich mee voor de producenten. "Het betekent dat producenten, vaak in samenwerking met retailers, systemen moeten opzetten voor een betere verwerking en hergebruik van elektronisch afval. Ze worden geconfronteerd met een retourstroom aan producten. Met extra administrarie en milieurapportages", vertelt Van Dort. Zijn bedrijf neemt de zorg daarvoor over. ReCell heeft een goed werkend inzamel- en recyclesysteem en know-how binnen het bedrijf als het gaat om Europese richtlijnen. Hijzelf heeft al een lange carriere binnen de recyclebranche.

ReCell koopt ook "incourante" voorraden op van de winkeliers. Oude modellen, die niet meer worden verkocht, en toestellen die zijn ingeruild. Winkeliers hoeven niet bij te houden hoeveel toestellen ze terugkrijgen, of hoeveel zware metalen er in de producten verwerkt zijn en ze hoeven ook geen inzamelingssysteem op te zetten. ReCell neemt dat allemaal over. "Wij leggen namens de producenten en retailers verantwoording af aan de overheid."

Als het verkopen van mobieltjes zo'n lucratieve bezigheid is, waarom doen retailers dat dan niet zeif? "Omdat ik de expertise heb en het netwerk in de omwikkelingslanden. Ik weet weike afnemers er zijn. Zij niet. De mobieltjes komen van honderden winkels. Al die toestellen moeten worden verzameld, geinventariseerd, getest en geadministreerd. Dat kost veel tijd. Die hebben de retailers vaak niet."

Goede doel
De crux van de bedrijfsvoering is het verzamelen van de oude mobieltjes. Hoe krijgje mensen zo ver dat ze hun mobieltjes naar ReCell opsturen?
Het antwoord ligt in het goede doel: per ingeleverd toestel schenkt het bedrijf drieenhalve euro aan maatschappelijke organisaties. "Mensen werken graag mee als het om goede doelen gaat." Afgelopen zomer is ReCell samen met Bruna een inzamelingsactie gestart, die minimaal twee jaar zal lopen. Consumenten kunnen bij Bruna een envelop ophalen, waarin ze hun oude mobiele telefoon kunnen opsturen naar Recell. Zonder postzegel.
De opbrengst van deze actie gaat naar het Duchenne Parent Project, een organisarie die kinderen die aan deze spierziekte lijden, wil helpen. Het project investeert in onderzoeken naar de genezing van Duchenne, werft fondsen, en wisselt informatie uit.
Consumenten kunnen hun oude toestellen ook bij de winkelkeren TelIMe inleveren, die ervoor zorgt dat ze bij ReCell terecht komen. Ook bedrijven helpen met het verzamelen van oude toestellen. Zo is Aegon onder zijn medewerkers een inzamelingsactie gestart. In ruil voor de oude mobieltjes steunt ReCell projecten van Habitat, een hulporganisatie die huizen bouwt voor noodlijdende gezinnen in onder meer India, Mexico, Zambia en El Salvador.
ReCell voert ook de actie 'De blauwe zak'. Elk huishouden krijgt een blauwe plastic zak in de bus, waarmee mensen hun oude mobiel kunnen opsturen. De opbrengst gaat naar het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. ReCell werkt samen met Siemens, TPG en T-Mobile. Deze bedrijven betalen de communicatie- en de distributiekosten van de actie. ReCell zorgt voor de recycling, de logistieke afhandeling en de administratie.

"Deze activiteiten zijn een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Daarom doen bedrijven met ons mee. Het kweekt goodwill: voor het publiek en voor hun eigen medewerkers. Het geeft een prettig gevoel te werken voor een werkgever die maatschappelijk betrokken is", vertelt Van Dort. Hijzelf krijgt ook een goed gevoel als er wordt samengewerkt voor een mooi project. "Maar natuurlijk is het ook een marketingstrategie. Wij zijn een profit-organisarie. Goede doelen kunnen met ons meeliften." Hij is optimistisch over de toekomst van zijn bedrijf. "ReCell heeft op de lange rermijn bestaansrecht. De Europese richtlijn eist verplichte rapportages waar ondernemers niet veel tijd aan willen verliezen. Daar liggen onze kansen. En er zal altijd nieuwe technologie ontwikkeld worden voor mobiele telefoontjes, waardoor oude worden afgedankt."

Zijn toekomstdroom is dat de recycling van mobieltjes net zo vanzelfsprekend wordt als de recycling van glas. "Voor kleding, glas en oud papier zijn er al inzamelbakken. Het lijkt me geweldig als daar in de toekomst een bak bij komt voor oude mobiele telefoons."

• Sang-Ah Yoo